Hàng ngàn tài xế xe container ở cửa khẩu tỉnh Lạng Sơn đang sống chung với nỗi lo tắc biên, nông sản hư hỏng. Bên cạnh đó, nhiều người còn bức xúc vì một thứ chi phí được gọi là “tiền luật” lên tới hàng chục triệu đồng mỗi xe.
Gần 5.000 xe container hàng nông sản bị ùn tắc ở cửa khẩu Lạng Sơn hơn một tháng qua khiến các tài xế và chủ hàng như “ngồi trên đống lửa” vì hàng hóa càng để lâu càng hư hỏng nhiều. Những container được gia công thủ tục thông quan, chủ xe cũng bức xúc về khoản tiền luật phải nộp cho các “nhà luật” ở cửa khẩu lên đến mức hàng chục triệu đồng.
Theo giao kèo từ trước, các tài xế hoặc chủ xe container buộc phải nộp hết giấy tờ xe cho “nhà luật”. Các "nhà luật" sẽ lo mọi thủ tục, giấy tờ để xe thông quan sang Trung Quốc, tiếp đến báo chi phí về để tài xế giao dịch thanh toán. Số tiền dao động theo phản ánh là từ gần 10 triệu đến hàng chục triệu đồng mỗi container.
18.345.000 đồng là số tiền tài xế xe container này phải trả sau khi vận chuyển hàng sang Trung Quốc.
VẤN TÂM
Không hóa đơn, chứng từ
“Hiện nay nó tính tiền tài bo, tiền Trung Hoa, vẽ ra đủ thứ tiền. Họ bảo bao nhiêu thì mình phải đưa, không đưa không được. Không đưa ai đưa giấy tờ xe cho, làm sao mà về được. Giờ đi lái xe còn không bằng đi làm công nhân. Đây là 30.750.000 đồng. Tiền nó làm như là lá mít vậy đó”, một tài xế xe container bức xúc.
Khi hỏi “nhà luật”, tài xế container được trả lời số tiền này chỉ được kê bằng tay, không có bất kỳ hóa đơn giấy tờ nào. Nhiều khoản chi được nêu ra như thủ tục tại cửa khẩu, phí thuê tài bo, phí dừng đỗ xe, phí câu bình, phí dọn dẹp quả thối, phí quét sâu,… Nhiều khoản phí cộng lại khiến chi phí tài xế phải trả cho mỗi xe container sau khi hoàn tất chuyến vận chuyển nông sản có thể lên đến mức 30 triệu đồng.
Tài xế nhận giấy tờ từ "nhà luật" sau khi đã đóng đủ "tiền luật".
VẤN TÂM
Tài xế: “Lúc này tiền cước của em sao chị, có bảng kê tiền luật chưa chị?”
Nhà luật: “Bảng kê tiền luật của em thì có gì đâu, chỉ thu 10 triệu tiền mặt của em thôi. Có gì đâu?”
Tài xế: “Em hỏi thử do em chạy xe cho công ty thì bảng kê chị gửi cho em. Có chứng từ hóa đơn gì không chị?”
Nhà luật: “Không có chứng từ hóa đơn gì đâu, tại đây chỉ tay bo thôi, làm những gì có chứng từ hóa đơn gì đâu. Bọn chị làm có qua công ty gì đâu, bọn chị tự làm thôi. Bây giờ chị cứ ghi cho em một tờ giấy toa là chi chỗ này bao nhiêu, chỗ kia bao nhiêu là được chứ gì?”
Theo các lái xe, các “nhà luật” ở cửa khẩu đã có từ khóa lâu. Khi xe container đến cửa khẩu thì những "nhà luật" này làm nhiệm vụ nhận xe, giữ giấy tờ xe, làm thủ tục thông quan, đưa hàng sang China. Sau khi đổ hàng bên kia biên giới, họ mang xe về cho chủ xe. Sau khi giao dịch thanh toán đủ "tiền luật", họ mới trả giấy tờ xe cho tài xế.
Hoạt động xuất khẩu hàng nông sản qua cửa khẩu Hữu Nghị diễn ra chậm do Trung Quốc tăng cường kiểm soát phòng dịch.
VẤN TÂM
dịch bệnh càng căng, “tiền luật” càng đội giá
“Cách đây hơn 1 năm, thuở đầu tiền luật sang cả Trung Hoa rồi về hết 1,7 triệu đ. Từ 1,7 triệu, rồi lên 2,2 triệu rồi lên 8 triệu, lên mười mấy, 20 triệu rồi hai mươi mấy triệu. Từ lúc dịch bệnh lây lan căng thẳng là tiền luật nó lên như vậy”, một tài xế xe container nông sản cho biết.
Do bệnh dịch lây lan, các tài xế xe container không thể trực tiếp lái xe qua biên giới. Một đội ngũ lái xe trung chuyển sẽ làm công việc này thay họ, được gọi là tài bo. Mỗi xe container, phí tài bo lên tới hơn 5 triệu đ. Đây chỉ là 1 trong những nhiều khoản tiền phải nộp cho "nhà luật". Phía "nhà luật" sẽ tự chia lại cho tài bo sau khi hết tháng.
“Ngay cổng barie cuối cửa khẩu Hữu Nghị này, mình bàn giao xe cho tài bo. Trước khi bàn giao mình phải có giấy test Covid. Họ lấy giấy đó làm thủ tục hải quan rồi lên xe, lái ra cửa khẩu, bàn giao cho lái xe Trung Hoa. Xong rồi đó.
Khoản 2,5 triệu đó là (họ) quá hời ấy chứ. Tiền mồ hôi của mình mà mình chạy từ Nam ra Bắc, từ Bắc về Nam một chuyến xe cả tháng trời cực khổ chỉ được 6 triệu bạc.
Mỗi nhà luật có một đội tài bo riêng. ở đây thì không biết bao nhiêu là nhà luật, tài bo nhiều lắm. Tài bo sống trong tòa nhà màu trắng kia kìa, gần cổng vào bãi xe Xuân Cương. Trước dịch bệnh thì không có phí này, cũng không chi cao thế này. Bây giờ dịch phức hợp này, chúng tôi cũng không biết giá nào là chuẩn”, một tài xế chia sẻ.
Cuộc ngã giá giữa tài xế và “nhà luật”
Không chỉ mập mờ về số tiền thu không có hóa đơn chứng từ, những khoản "tiền luật" này còn có thể mặc cả. Khi bị lái xe phản ứng mạnh vì số tiền quá cao, 1 số ít "nhà luật" đã giảm ngay cho các tài xế container.
Phóng viên: "Tiền luật này có mặc cả được không?"
Tài xế: "Tôi cũng bị một lần, phí hơn 13 triệu VND. Đúng ra là có 9 triệu thôi. Tôi bức xúc quá thì mới lên tiếng, thì họ nói 9 triệu thôi, không tính 13 triệu.
Container muốn qua Trung Hoa bỏ hàng thì bắt buộc phải làm luật. Bức xúc chứ. thỉnh thoảng mình thấy nó vô lý mà không làm những gì được. Một mình mình thì làm sao mình nói được. Hiện nay mình cũng muốn mọi thứ mạch lạc không gặp trở ngại để mình làm ăn thì biết vậy thôi. Mình kiếm được 20 triệu thì mình bỏ ra 10 triệu cũng được, để mình làm ăn vĩnh viễn, không muốn va chạm gì”.
Hàng ngàn xe container nông sản bị kẹt ở cửa khẩu TP Lạng Sơn khiến tài xế, chủ hàng Việt Nam chịu thiệt hại lớn.
VẤN TÂM
Hàng không thông quan vẫn thu tiền luật
Hơn một tháng ùn tắc hàng hóa ở cửa khẩu Lạng Sơn khiến nhiều xe container buộc phải quay đầu, bán trong Thị Trường nội địa với mong muốn giảm bớt tổn thất. Thế nhưng, một số xe container dù chưa qua cửa khẩu nhưng vẫn bị "nhà luật" thu tiền với lý do đã làm thủ tục thông quan, còn nếu không trả tiền sẽ không trả giấy tờ xe cho tài xế.
“Quay đầu cũng mất mười mấy triệu. Người ta bảo là giấy tờ thủ tục xong rồi thì phải mất tiền. Đầy xe về trộm nhưng em không về được.
Nó vô lý quá nhưng mà họ thu thì mình làm sao cãi được.
Đã không trả được hàng lại còn đòi thu tiền người ta, mà thu cao. Không bỏ được hàng ra cũng mất chục triệu. Nói chung tài xế Giờ đây không nói được, không có quyền hạn mà nói. Xe sang Trung Hoa là quyền sinh, quyền sát trong tay người ta. Mình toàn xe tư nhân, mấy người chung tiền vào mua, ai chả sợ”, một tài xế cho biết.
Nhiều ngày qua, các tài xế container nông sản phải chịu cảnh ăn bờ ngủ bụi, vạ vật ở các cửa khẩu tỉnh Lạng Sơn, ngày ngày lo lắng về số nông sản quá hạn đang bị hư hỏng. Nhưng đó chưa phải là tất cả. Họ còn luôn phải thấp thỏm, lo lắng về số tiền "làm luật" ở cửa khẩu, gánh nặng lên đến hàng chục triệu VND mỗi container nông sản qua biên giới.
Phóng viên đã liên hệ với cơ quan chức năng để làm rõ vấn đề này.
__________________________
>>> Nguồn: Tài xế xe công tốn hàng chục triệu đồng ‘tiền luật’ ở cửa khẩu Lạng Sơn
